Bạn đã bao giờ trải qua cảm giác uất ức khi dốc hết sức lao tới phút cuối, chỉ còn thiếu một điểm then chốt, mà ngay cả quyền khiếu nại xem lại video cũng không có? Tại trận tứ kết đơn nữ WTT China Grand Smash, tay vợt cắt bóng người Nhật Bản Hashimoto Honoka đã gặp phải chuyện bực bội như vậy. Cô thắng liền hai ván đầu, dồn Trần Hạnh Đồng vào chân tường, rồi chỉ vì một pha bóng chạm mép bàn gây tranh cãi mà cuối cùng bị gỡ liền bốn ván và bị loại. Điều khiến cô không thể nguôi ngoai trong chuyện này chưa bao giờ là một quyết định của trọng tài, mà là sự bất công rõ rành rành trong cách bố trí trang thiết bị sân đấu.

Tay vợt cắt bóng vốn đã là "nhóm yếu thế" của làng bóng bàn: một mặt mút gai dài, một mặt mút trơn, dựa vào độ xoáy để bào mòn đối thủ, mức tiêu hao thể lực gấp đôi tay vợt tấn công. Mấy năm nay luật đã sửa nhiều lần, lần nào cũng thu hẹp không gian sống của các tay vợt cắt bóng, nhiều huấn luyện viên còn thẳng thắn tuyên bố rằng tập cắt bóng chẳng có tương lai. Hashimoto không phải thiên tài thiếu nữ gì, cô xuất thân từ một gia đình bình thường, lại chọn đúng con đường vụng về nhất và khó khăn nhất, từ lứa thiếu niên đã từng trận từng trận mài giũa mà đi lên.

Năm 2016, cô cùng Sato Hitomi giành chức vô địch đôi nữ giải Úc mở rộng, trở thành cặp đôi cắt bóng đầu tiên của Nhật Bản vô địch một giải đấu thuộc hệ thống World Tour. Năm 2017, cô cùng Ni Xia Lian (Nghê Hạ Liên) đánh một trận kéo dài 94 phút, phá kỷ lục thế giới về trận đấu dài nhất trong lịch sử bóng bàn. Sau Olympic Paris, cô hoàn toàn bùng nổ: từ nửa cuối năm 2024 đến năm 2025, cô có chuỗi 11 trận thắng liên tiếp trước các tay vợt Trung Quốc, những cái tên như Vương Nghệ Địch, Túng Ca Mạn đều gục ngã dưới cây vợt của cô.

Văn Hối Báo từng có bài viết riêng về cô, gọi cô là "tay vợt cắt bóng số một của đội tuyển Nhật Bản" hiện nay. Một tay vợt như cô, vươn lên từ tầng đáy, mở ra một con đường máu giữa vòng vây của các tay vợt tấn công, coi trọng từng điểm số hơn bất kỳ ai. Cô hiểu quá rõ rằng để có thể đứng trước bàn đấu ở vòng tứ kết, mỗi điểm đều được đánh đổi bằng mồ hôi, không thể có chút qua loa nào.

Quay trở lại bàn số 2 ngày 9/10, trước trận tứ kết này, Hashimoto và Trần Hạnh Đồng đã hai lần chạm trán, và Trần Hạnh Đồng đều thua cả hai. Ngay khi trận đấu bắt đầu, Hashimoto đã tung ra nhịp cắt bóng đặc trưng, sớm dẫn 5-1 và thuận lợi thắng ván đầu 11-5. Ở ván thứ hai, Trần Hạnh Đồng bám đuổi tới 8-9 thì xin hội ý, nhưng cuối cùng Hashimoto vẫn thắng thêm ván nữa 11-8, dẫn 2-0 về tỷ số chung cuộc, một chân đã bước qua ngưỡng cửa bán kết.

Ván thứ ba, Trần Hạnh Đồng liều mình buông tay chơi, thắng 11-2 để gỡ một ván, bước ngoặt thực sự xảy ra ở ván thứ tư. Ván thứ tư, Trần Hạnh Đồng mở màn dẫn 4-0, rồi dẫn 7-5, Hashimoto bám đuổi từng điểm một, kiên cường vượt lên 9-7 rồi có điểm kết thúc ván 10-9. Chính điểm số ngay sau đó đã trực tiếp châm ngòi cho toàn bộ tranh cãi của trận đấu. Cú trả bóng của Trần Hạnh Đồng chạm vào mép bàn, Hashimoto lập tức giơ tay ra hiệu, nói rằng bóng chạm vào mặt trên của mép bàn, điểm này phải thuộc về cô.

Trọng tài xác định bóng chạm vào mặt bên, tính là bóng ra ngoài, xử điểm này cho Trần Hạnh Đồng, tỷ số trực tiếp từ 10-9 thành 10-10. Hashimoto tiến lên nhiều lần ra hiệu cho trọng tài vị trí bóng chạm bàn, nhưng trọng tài vẫn giữ nguyên quyết định. Nhiều người không biết rằng mặt trên và mặt bên của mép bàn chỉ chênh nhau một, hai milimet: chạm mặt trên thì được điểm, chạm mặt bên thì mất điểm. Quả bóng mang theo độ xoáy mạnh chạm vào mép bàn, toàn bộ quá trình còn nhanh hơn một cái chớp mắt, mắt thường căn bản không thể bắt kịp khoảnh khắc đó.

Chính một, hai milimet ấy đã trực tiếp thay đổi cục diện của cả ván đấu. Trần Hạnh Đồng nắm lấy cơ hội thắng ván thứ tư 12-10, gỡ hòa 2-2 về tỷ số chung cuộc. Sau đó trận đấu hoàn toàn đi theo nhịp của Trần Hạnh Đồng, ván năm 11-3, ván sáu 11-6, thắng liền hai ván để hoàn tất màn lội ngược dòng. Sau khi thua, Hashimoto đứng bên bàn đấu rất lâu không rời đi, sự không cam lòng và uất ức trong ánh mắt không thể nào che giấu.

Thể thao thi đấu không có chữ "nếu", nhưng ai cũng biết rõ, nếu điểm này được xử đúng, Hashimoto thắng ván thứ tư, dẫn 3-1 về tỷ số chung cuộc, thì kết quả sau đó hoàn toàn có thể đã được viết lại. Điểm này vốn là đường phân thủy của cả trận đấu, đổi lại là ai cũng khó lòng nuốt trôi cục tức này. Nếu chỉ có một quyết định gây tranh cãi như vậy, Hashimoto than phiền vài câu rồi cũng qua, điều thực sự khiến cô lên mạng xã hội chất vấn lúc nửa đêm là một chuyện khác còn đau lòng hơn.

Bàn số 2 nơi cô thi đấu hoàn toàn không được trang bị hệ thống xem lại video TTR. TTR chính là hệ thống thách thức xem lại video của bóng bàn, gần giống "mắt diều hâu" trong quần vợt: khi vận động viên có ý kiến khác về quyết định của trọng tài thì có thể xin thách thức, camera tốc độ cao sẽ chiếu chậm từng khung hình để đưa ra kết luận chính xác. Tại giải Grand Smash năm nay, bàn chính số 1 được trang bị đầy đủ hệ thống TTR, mọi tranh cãi đều có thể thách thức, còn bàn số 2 thì không có gì cả, hoàn toàn dựa vào mắt thường của trọng tài, xử thế nào thì đó là kết quả cuối cùng.

Hashimoto hỏi trên mạng xã hội: thế nào là phán quyết công bằng? Tại sao TTR chỉ được sử dụng ở sân chính? Câu hỏi này đã trực tiếp chỉ ra vấn đề mà bao năm nay làng bóng bàn không ai dám nói. Bốn ngày trước, Tôn Dĩnh Sa ở bàn số 1 bị phạt điểm vì lỗi che bóng khi giao bóng, cô đã lập tức xin thách thức TTR ngay tại chỗ. Cuối cùng video cho thấy cú giao bóng của Tôn Dĩnh Sa hoàn toàn hợp lệ, điểm phạt bị hủy bỏ ngay, Liên đoàn Bóng bàn Quốc tế sau đó còn chọn cú giao bóng này làm mẫu minh họa chính thức.

Cùng là những khoảnh khắc tranh cãi cần phán đoán ở mức milimet, vận động viên ở bàn số 1 có thể nhờ công nghệ để đòi lại công bằng, còn Hashimoto ở bàn số 2 thì ngay cả quyền được xem lại video một lần cũng không có. Đây thực sự không phải do trình độ trọng tài kém, mà chính cách bố trí trong thể thức thi đấu vốn đã không công bằng. Nhiều người nghĩ chẳng qua chỉ là một thiết bị, có cần phải làm to chuyện như vậy không? Nhưng với vận động viên, đây thực sự không phải chuyện nhỏ.

Ở vòng tứ kết Grand Smash, thắng thì vào bán kết, có điểm tích lũy, tăng thứ hạng; thua thì trực tiếp khăn gói về nhà. Mỗi bậc chênh lệch trên bảng xếp hạng thế giới đều liên quan đến vị trí hạt giống, vị trí bốc thăm ở chặng tiếp theo, thậm chí cả suất dự Olympic. Hashimoto năm nay 28 tuổi, tay vợt cắt bóng vốn đã tốn thể lực, thời kỳ đỉnh cao chẳng còn được mấy năm, điểm số này không chừng chính là bước ngoặt trong sự nghiệp của cô.

Ở bán kết đơn nữ Grand Smash năm nay, Nhật Bản chiếm hai suất, cả hai đều là tay vợt cắt bóng, đây là lần đầu tiên kể từ khi WTT Grand Smash ra đời. Lối đánh cắt bóng đang dần hồi sinh, yêu cầu về độ chính xác đối với những quyết định then chốt vốn đã ngày càng cao. Bạn xem, ở bốn giải Grand Slam quần vợt, mỗi mặt sân đều được trang bị mắt diều hâu; ở World Cup bóng đá, VAR phủ khắp các trận; ở NBA, hai phút cuối hễ có tranh cãi là có thể xem lại; vậy sao đến giải Grand Smash bóng bàn lại vẫn có bàn đấu "không xứng" được có hệ thống xem lại video?

Nói một cách khách quan, phán đoán bằng mắt thường của trọng tài vốn có giới hạn, không thể vừa vào đã mắng là "còi đen". Trọng tài ngồi ở vị trí cố định, tầm nhìn có thể bị cơ thể vận động viên hay lưới che khuất, nhiều khi phải dựa vào góc nảy và âm thanh tiếp xúc bóng để phán đoán, vốn dĩ đã có sai số. Không có video xem lại làm chỗ dựa, áp lực của trọng tài cũng không nhỏ. Hiện nay công nghệ đã hoàn thiện, bàn số 1 vẫn dùng rất tốt, tại sao không thể phủ toàn bộ các bàn?

Chi phí cho một hệ thống xem lại video thật sự cao đến mức một giải đấu chuyên nghiệp không gánh nổi sao? Hay là, trong mắt ban tổ chức giải, những trận đấu không diễn ra ở bàn chính vốn dĩ không xứng được hưởng sự đảm bảo công bằng giống như bàn chính? Câu hỏi này của Hashimoto thực sự không chỉ để đòi lẽ phải cho riêng mình, cô đang lên tiếng thay cho tất cả những vận động viên thi đấu ở các bàn phụ. Mọi người đều đổ mồ hôi như nhau, đều mang theo ước mơ để chiến đấu như nhau, dựa vào đâu mà phải thấp hơn một bậc?

Màn lội ngược dòng của Trần Hạnh Đồng quả thực rất đẹp, sự kiên cường không bỏ cuộc khi bị dẫn 0-2 đáng được tất cả mọi người vỗ tay. Nhưng một trận đấu hay và đủ tầm vóc không nên để lại tiếc nuối mãi mãi vì một pha bóng chạm mép không nhìn rõ. Sức hấp dẫn của thể thao thi đấu luôn là thực lực đối đầu thực lực, chứ không phải đánh cược bằng vận may. Trên sân đấu, công bằng mới là vị trọng tài có thẩm quyền nhất.

Thật mong rằng lần sau gặp lại những pha bóng gây tranh cãi như vậy, mỗi vận động viên đều có thể đường hoàng giơ tay nói "tôi muốn thách thức", không phải nuốt sự không cam lòng vào bụng. Với những tay vợt như Hashimoto, khoảng cách một, hai milimet ấy có thể chính là khoảng cách giữa ước mơ và nỗi tiếc nuối cả đời.

Tài liệu tham khảo: Văn Hối Báo, "Tay vợt cắt bóng số một của đội tuyển Nhật Bản"